İngilizcedeki okuma ve diyalog soruları çoğu öğrenciyi, kelimeden çok metnin uzunluğuyla korkutuyor. Ben şunu hatırlatmak isterim. Bu sorularda her sözcüğü bilmek zorunda değilsin. Soruyu çözecek kadarını bulman yetiyor. İngilizce LGS'de 10 soru var, her birinde sakin kalmak sana zaman kazandırır. Nasıl bulacağını birlikte görelim. Bu yazıda okuma ve diyalog için ayrı ayrı küçük bir yol çizdim. Hepsi aynı fikre dayanıyor. Önce soruyu anla, sonra metne git.
Metne geçmeden önce soruları oku. Ne soruluyor, kim ne yapmış, ne zaman, neden? Soruyu bilmeden okumak, haritasız bir şehirde gezmeye benzer. Sorularla okuyunca gözün yalnız ilgili yere takılır ve zaman kazanırsın. Tüm metni baştan sona çevirmeye çalışmak zaten sınavda sana yetmez. Soru kökünde "according to the text" gibi bir ifade görürsen cevabın metinde yazdığını, kendi bilgin olmadığını hatırla.
Soruda anahtar kelimeyi belirle. Sonra metinde o kelimeye ya da anlamdaşına bak. Soru "Where did Ela go?" ise gözün yer bildiren sözcükleri arar. Cevap çoğunlukla anahtar kelimenin hemen yanındaki cümlededir. Anahtar kelimenin şıklarda başka bir sözcükle anlatıldığını da unutma. Şıklara geçmeden önce cevabı kendi sözünle düşünmeye çalış. Şıkları sonra bu cevapla eşleştir. Bu alışkanlık, yanıltıcı şıkların seni ikna etmesini zorlaştırır.
Bilmediğin bir kelime çıkarsa durma. Çevresindeki cümlelere bak. Kimin, neyi, hangi duyguyla söylediğini anlıyorsan kelimenin anlamını tahmin edersin. Her kelimeyi çevirmeye kalkarsan zaman kaybedersin. Soruyu çözmek için çoğu zaman anlamın tamamına değil, genel çerçeveye ihtiyaç var. Tahmin ettiğin anlamı soruyla uydurup uydurmadığına bak. Uyuyorsa devam et, uymuyorsa metne bir kez daha dön.
Diyalogda konuşan kişiler ve konuşma amacı kritik. Biri soru soruyor, öteki yanıtlıyor. Biri öneri veriyor, öteki kabul ediyor ya da reddediyor. Cümleleri rol yaparak sesli okumanı öneririm. Karşılıklı akışı duyunca cevap kendiliğinden belirir. Diyalogdaki boşluğa hangi cümlenin gireceğine karar verirken de bu akış sana yol gösterir. Tek tek kelimeleri değil, cümlenin görevini de düşün. Soru mu, rica mı, öneri mi, teşekkür mü? Diyalog sorusu çoğu zaman bu görevlerden birini yoklar.
Bir de zaman ve duygu ipuçlarına dikkat et. "Yesterday" geçmişi, "tomorrow" geleceği işaret eder. "Happy" ya da "tired" gibi sözcükler konuşanın ruh halini anlatır. Bunlar küçük görünür ama şıkları ayırmada çoğu zaman belirleyici olur. Metinde bir kelimeyi ya da anlamı kaçırdığını fark edersen paniğe kapılma. Soru çoğu zaman tek bir cümleye dayanır.
Yanlış yaptığın soruda sebebi ara. Soruyu mu yanlış okudun, anahtar kelimeyi mi kaçırdın, bilmediğin bir kelimede mi takıldın? Hep aynı yerde takılıyorsan çalışmanın yönü belli olur. Küçük bir deftere neden yanıldığını yaz. Bir süre sonra aynı sebebi tekrar ettiğini fark edersin.
Haftalık düzen önerim şu. Haftada iki gün okuma, iki gün diyalog çalış. Okuma gününde tek bir metin al, önce sorulara bak, anahtar kelimelerin altını çiz. Diyalog gününde iki üç diyalog seç ve sesli, iki kişi gibi oku.
Somut bir örnek vereyim. Teen Life ünitesinde bir okuma parçasında biri hoşlandığı hobiyi anlatıyor. Soru "What does she prefer?" ise parçada prefer, like ya da love sözcüklerini ara. Cevap çoğunlukla bu sözcüğün hemen yanındaki cümlededir. Bütün parçayı çevirmen gerekmiyor.
Sık yapılan bir hata var. Metinde geçen kelimeyi içeren şıkkı seçmek. Aynı kelime şıkta geçiyor diye şık doğru olmak zorunda değil. Şıkkın metinde yazanla aynı şeyi söyleyip söylemediğini kendi sözünle kontrol et. Tıpkı Türkçe paragrafta olduğu gibi.
Evdeki biri İngilizce bilmese bile diyalog okurken karşılıklı rol alabilir. Sen bir cümleyi okursun, o da kâğıttaki cevabı okur. Karşılıklı akışı duyunca hangi cümlenin uyduğu kendiliğinden belli olur.
Okuma sorularında zamanı da hesaba kat. İlk okumada genel fikri yakalamaya çalış. Soruya bakıp gerekli cümleyi bulduktan sonra ikinci kez okuyup cevabı doğrula. İki kısa okuma, bir uzun ve dağınık okumadan daha rahat yürür.
Diyalogları çalışırken cümleleri küçük kartlara yazıp sıraya dizmeyi dene. Doğru sırayı bulduğunda diyaloğun akışını anlamış olursun. Soruda cümle sıralaması ya da boşluk doldurma gelirse aynı akışı kullanırsın.
Başlamak için seviye testi yeter. Seviye testi ödeme bilgisi istemez. Seviyene göre sorular gelir, kolaydan zora doğru ilerlersin ve çözdüğün soru bir daha karşına çıkmaz. Sınav teknikleri tüm sorulara, testlere ve denemelere uygulanır. Seviye testiyle başla.