UstalaşÜye girişi
Kıvanç öğretmenKIVANÇ ÖĞRETMEN

LGS İNKILAP TARİHİ: BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE CEPHELER TEST ÇÖZ

BU KONUDAN BAŞLA

ÖNCE TANIMLAR

Birinci Dünya Savaşı
1914'te başlayıp 1918'de biten, İtilaf ve İttifak Devletleri'nin karşı karşıya geldiği savaştır. Osmanlı Devleti 1914'te İttifak safında savaşa girdi.
Cephe
Savaşın yürütüldüğü bölgedir. Osmanlı aynı anda birçok cephede savaştı.
Mondros Ateşkes Antlaşması
30 Ekim 1918'de imzalanan, Osmanlı'nın savaştan çekildiğini gösteren ateşkestir. Barış antlaşması değildir.

KONUNUN MANTIĞI

En küçük parçadan başla: taraflar. İtilaf'ta İngiltere, Fransa ve Rusya, İttifak'ta Almanya ve Avusturya-Macaristan vardı. Osmanlı 1914'te Almanya'nın yanında savaşa girdi.

Topraklar Kafkasya'dan Hicaz'a uzanıyordu, düşman her yönden saldırdı. Çanakkale, Kafkas, Irak, Kanal ve Filistin cephelerden bazılarıdır.

Çanakkale en bilinen cephedir. İtilaf Devletleri Boğazlar'ı geçip İstanbul'u almak ve Rusya'ya yardım yolunu açmak istedi. 18 Mart 1915 deniz savaşını Osmanlı kazandı, kara çıkarmaları da durduruldu.

Şimdi bütüne bak. İttifak Devletleri kaybetti, Osmanlı 30 Ekim 1918'de Mondros'u imzaladı. Bu ateşkes işgallerin kapısını açtı ve Millî Mücadele'nin başlangıç noktası oldu.

SINAV İÇİN HAP BİLGİ

  • Üç basamak: 1914 savaşa giriş, 1915 Çanakkale, 1918 Mondros. Sıralamada diğer olayları bu üçünün arasına yerleştir.
  • Kafkas'ta Rusya, Irak ve Kanal'da İngiltere karşıdadır. Kanal'ın amacı Süveyş'i alıp İngiltere'nin sömürge yolunu kesmek, Mısır'ı geri almaktı. Sarıkamış: Kafkas'ta kışın ağır kayıp.
  • Çanakkale'nin sonucu: Rusya'ya yardım ulaşmadı, savaş uzadı. Galiçya, Makedonya ve Romanya'da Osmanlı müttefiklerine yardım için savaştı.

DİKKAT: SIK DÜŞÜLEN TUZAK

  • Mondros ile Sevr'i karıştırma. Mondros 1918 ateşkesidir. Sevr 1920'de imzalanan, yürürlüğe girmeyen barış antlaşmasıdır. Geçerli barış 1923 Lozan'dır.
  • Çanakkale zaferi savaşı bitirmedi, Osmanlı 1918'de yenilen tarafta kaldı. Cepheleri aynı amaçlı sanma: kimi savunma, kimi müttefike yardımdı.

ÖRNEK SORULAR

SORU 1

Birinci Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri, donanmalarıyla Çanakkale Boğazı'nı geçip başkent İstanbul'u ele geçirerek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmayı ve müttefikleri Rusya'ya denizden yardım ulaştırmayı amaçlamıştı. Ancak Türk ordusunun Çanakkale'de sergilediği kararlı savunma neticesinde İtilaf güçleri mağlup olarak geri çekilmiştir. Çanakkale'de kazanılan bu zaferin ardından Bulgaristan Krallığı, İttifak Devletleri'nin savaşı kazanacağına inanarak bu blokta savaşa girme kararı almıştır. Bulgaristan'ın İttifak Devletleri'nin yanında savaşa dahil olmasıyla Osmanlı Devleti ile müttefikleri Almanya ve Avusturya-Macaristan arasında doğrudan kara bağlantısı kurulmuştur. Bu bilgilere göre, I. Osmanlı Devleti ile müttefikleri arasında askeri ve lojistik ulaşım imkanı doğmuştur. II. Çanakkale'deki askeri başarı yeni bir devletin İttifak safına katılmasına yol açmıştır. III. İtilaf Devletleri Boğazları aşarak Rusya'daki yönetimin devamlılığını temin etmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

SORU 2

Çanakkale Boğazı üzerinden İstanbul'a ulaşamayarak savaşı erken bitirme amacına varamayan İtilaf güçleri denizden çekilmek zorunda kalmıştır. Müttefiklerinden yardım göremeyen Rusya'da rejim değişikliği yaşanarak ülke savaştan çekilmiş, İtilaf bloku güç kaybetmiştir. Bulgaristan'ın savaşa İttifak saflarında dahil olmasıyla Osmanlı Devleti ile müttefikleri arasında kesintisiz kara bağlantısı kurulmuştur. Buna göre Çanakkale Savaşları ile ilgili, I. İtilaf Devletleri'nin müttefik kaybı yaşamasına ortam hazırlamıştır. II. İttifak bloku içindeki ulaşım ve lojistik bağı güçlendirmiştir. III. İngiltere'nin sömürgelerindeki ayaklanmalar nedeniyle savaşı terk etmesine yol açmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

SORU 3

İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Cephesi'ndeki taarruzlarının Türk savunması karşısında başarısızlığa uğraması, müttefiklerin savaşı kısa sürede neticelendirme planlarını bozmuştur. Bu zafer sayesinde donanmaların Boğazları ele geçirerek Osmanlı payitahtını işgali engellenmiştir. Çanakkale'deki bu direncin yarattığı askerî durum neticesinde Balkanlar'da yer alan Bulgaristan, İttifak Devletleri safında savaşa dahil olmuştur. Bulgaristan'ın savaşa girişiyle birlikte Osmanlı Devleti ile Almanya ve Avusturya-Macaristan imparatorlukları arasında kesintisiz bir kara yolu bağlantısı tesis edilmiştir. Bu bilgilere göre Çanakkale Zaferi'nin, I. Başkentin doğrudan işgale uğramasını engelleme II. Birinci Dünya Savaşı'nın süresinin uzamasına yol açma III. İttifak müttefikleri arasında coğrafi bütünlüğü sağlama sonuçlarından hangilerine neden olduğu söylenebilir?