LGS MATEMATİK: ARDIŞIK ÖTELEME VE YANSIMA TEST ÇÖZ
BU KONUDAN BAŞLAÖNCE TANIMLAR
- Öteleme
- Şeklin her noktasını yönünü ve boyutunu değiştirmeden aynı uzaklık ve aynı yönde kaydırmaktır.
- Yansıma
- Şeklin bir doğruya göre ayna görüntüsünü almaktır. Şekil ve görüntüsü doğruya eşit uzaklıktadır.
- Ardışık dönüşüm
- Bir dönüşümün sonucuna ikinci bir dönüşümün uygulanmasıdır. Dönüşümlerin sırası önemlidir.
KONUNUN MANTIĞI
En küçük parçadan başla. Tek nokta düşün: A(2, 3). Sağa 4 birim ötelersen x'e 4 eklenir ve A'(6, 3) olur. Sağa gitmek x'e, yukarı gitmek y'ye ekler.
Yansımada işaret oynar. x eksenine göre yansımada (x, y) noktası (x, −y) olur. y eksenine göre yansımada (−x, y) olur. A(2, 3) için sırasıyla (2, −3) ve (−2, 3) bulunur.
Şimdi ikisini art arda yap. A(2, 3) önce y eksenine göre yansısın: (−2, 3). Sonra sağa 4 ötele: (2, 3). Sırayı ters çevirirsen önce (6, 3), sonra yansımayla (−6, 3) bulursun. Sıra sonucu değiştirir.
Tek noktada gördüğünü şeklin her köşesine uygula. İlk konumdan son konuma adım adım git ve her adımın sonucunu yaz.
SINAV İÇİN HAP BİLGİ
- Öteleme: (x, y) → (x + a, y + b). Sağa ve yukarı gidiş pozitif, sola ve aşağı gidiş negatiftir. Örnek: (2, 3) için 4 sağa, 1 aşağı (6, 2) verir.
- x eksenine göre yansımada y'nin işareti, y eksenine göre yansımada x'in işareti değişir: (x, y) → (x, −y) ve (x, y) → (−x, y).
- Öteleme ve yansımada uzunluk, açı ve alan korunur. Şekil ile görüntüsü eştir. Yansımada görüntü ayna görüntüsüdür, şekil ters yüz olur. Ötelemede şeklin duruşu aynı kalır.
- Eksen dışı doğruda uzaklığı say. A(3, 2) noktası x = 1 doğrusunun 2 birim sağındadır. Yansıması 2 birim solunda, yani (−1, 2) olur.
DİKKAT: SIK DÜŞÜLEN TUZAK
- Sırayı karıştırma. Önce yansıma sonra öteleme ile önce öteleme sonra yansıma çoğu zaman farklı sonuç verir. A(2, 3) örneğinde (2, 3) ile (−6, 3) çıkar.
- Yansımada doğru üzerindeki nokta yerinde kalır. Ötelemede ise miktar sıfır değilse hiçbir nokta yerinde kalmaz.
ÖRNEK SORULAR
SORU 1
Analitik düzlemde verilen bir P(2m - 1, 3 - n) noktası x ekseni boyunca 4 birim sola ötelenip y eksenine göre yansıtıldığında (3, 7) noktası elde ediliyor. Buna göre m × n çarpımının değeri kaçtır?
SORU 2
Kareli zemin üzerine yerleştirilmiş dik koordinat sisteminde verilen sarı renkli dik üçgen 4 birim sağa ötelenip x eksenine göre, mavi renkli dik üçgen ise 3 birim yukarı ötelenip y eksenine göre yansıtılıyor. Buna göre son durumda bu iki üçgenin çakışan ortak köşesinin koordinatları toplamı kaçtır?
SORU 3
Bir mimari çizim programında modellenen dik üçgen şeklindeki bir çatının köşe noktaları K(-4, 2), L(-1, 2) ve M(-1, 6) olarak sisteme girilmiştir. Tasarımcı çatının simetrisini ve konumunu değiştirmek amacıyla bu üçgene sırasıyla iki farklı geometrik dönüşüm uygulamıştır. İlk olarak üçgenin y eksenine göre yansıma altındaki görüntüsü oluşturulmuş, ardından elde edilen bu yeni üçgen x ekseni boyunca negatif yönde 3 birim ve y ekseni boyunca negatif yönde 4 birim ötelenmiştir. Gerçekleştirilen bu dönüşümler sonucunda elde edilen son üçgenin köşe noktalarının apsisleri toplamı ile ordinatları toplamının genel toplamı kaçtır?