UstalaşÜye girişi
Nihat öğretmenNİHAT ÖĞRETMEN

LGS MATEMATİK: BASİT OLAYIN OLASILIĞINI HESAPLAMA TEST ÇÖZ

BU KONUDAN BAŞLA

ÖNCE TANIMLAR

Olasılık
Bir olayın gerçekleşme şansını gösteren sayıdır. İstenen durum sayısının, tüm olası durum sayısına oranıdır.
Örnek uzay
Bir deneyin bütün olası sonuçlarının kümesidir. Zar atmada örnek uzay {1, 2, 3, 4, 5, 6} olur.

KONUNUN MANTIĞI

En küçük parçadan başla. Bir zar at ve çift gelmesini bekle. Tüm durumlar 6 tanedir. İstenen durumlar 2, 4, 6 olduğundan 3 tanedir.

Şimdi böl. Olasılık = istenen durum sayısı / tüm durum sayısı olduğundan 3/6 = 1/2 bulunur. Aynı sonucu 0,5 ya da %50 diye de yazabilirsin.

Buradan sınırlar çıkar. İstenen durum hiç yoksa pay 0 olur ve olay imkânsızdır. Tüm durumlar isteniyorsa pay ile payda eşit olur ve olay kesindir. Bu yüzden her olasılık 0 ile 1 arasındadır.

Bir olayın olma ve olmama olasılıklarının toplamı 1 eder. P(A) = 2/5 ise A olmaz olasılığı 1 − 2/5 = 3/5 olur.

SINAV İÇİN HAP BİLGİ

  • P(A) = s(A) / s(E), yani istenen durum sayısı bölü tüm durum sayısı. Sonuçlar eş olasılıklı olmalı. Önce paydayı yaz, sonra payı say. 1'den 10'a kadar numaralı kartlardan asal çekme: 2, 3, 5, 7 olduğundan P = 4/10 = 2/5.
  • Soruda "değil" varsa 1'den çıkarmak hızlıdır: P(A değil) = 1 − P(A).
  • Sonucu istenen biçime çevir. Torbada 3 kırmızı, 2 mavi bilye varsa kırmızı olasılığı 3/5 = 0,6 = %60 olur.
  • Bütün sonuçların olasılıkları toplamı 1'dir. 4 sarı, 6 yeşil bilyede 4/10 + 6/10 = 1 olur.

DİKKAT: SIK DÜŞÜLEN TUZAK

  • Pay ile paydayı ters yazma. Olasılık 1'den büyük çıkıyorsa hata vardır. 5/3 olasılık olamaz.
  • Paydaya yalnız diğer rengi yazma. 3 kırmızı, 2 mavi bilyede kırmızı olasılığı 3/2 değil 3/5'tir. Payda tüm bilyelerin sayısıdır.
  • Torbadaki sayı değişirse paydayı yeniden say. 5 kırmızı, 3 mavi bilyeden 1 kırmızı dışarı alınırsa kalan torbadan kırmızı çekme olasılığı 5/8 değil 4/7 olur.

ÖRNEK SORULAR

SORU 1

Bir marangoz atölyesinde uzunluğu 4^6 mm olan tahta bir çıta, boyları 2^7 mm olan eş parçalara ayrılıyor. Kesim sonucunda elde edilen parçaların her biri 1 den başlanarak ardışık doğal sayılarla numaralandırılıyor. Numaralandırma tamamlandıktan sonra üzerinde tam kare doğal sayı yazan parçalar üretim için ayrılıyor ve geriye kalan tüm parçalar bir sepete konuyor. Buna göre bu sepetten rastgele çekilen bir parçanın üzerinde yazan sayının 3 ün katı olma olasılığı kaçtır?

SORU 2

Bir matematik öğretmeni tahtaya iki basamaklı tüm doğal sayıları yazmıştır. Öğrenciler bu sayıların her birini renkleri ve boyutları özdeş olan birer karta yazarak boş bir kutunun içine atmıştır. Kutudaki kartlar iyice karıştırıldıktan sonra bu kutudan rastgele bir kart çekiliyor. Buna göre çekilen bu kartın üzerinde yazan sayının birbirinden farklı tüm asal çarpanlarının toplamının 10 olma olasılığı kaçtır?

SORU 3

Bir kırtasiyedeki 72 adet defterin tamamı kareli, çizgili ve çizgisiz olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Bu defterler arasından rastgele seçilen bir defterin kareli olma olasılığı (1)/(3) tür. Başlangıçta çizgili defter sayısı, çizgisiz defter sayısının 2 katıdır. Bu kırtasiyeden bir miktar çizgili ve çizgisiz defter satılmış, kareli defterlerden ise hiç satılmamıştır. Son durumda kalan defterler arasından rastgele seçilen bir defterin kareli olma olasılığı (1)/(2), çizgili ile çizgisiz olma olasılıkları ise eşit olmuştur. Buna göre bu kırtasiyede satılan çizgili defter sayısı kaçtır?