İnkılap Tarihi 10 soruluk bir ders ve çoğu öğrenci onu ezber dersi sanıyor. Ben tersini söylüyorum. Bu ders aslında bir hikâye ve hikâyeyi sırasıyla anlatabilen öğrenci soruların büyük kısmını rahat çözer. Tarih ezberlemek yerine olayların birbirini nasıl doğurduğunu görmek yeterli. Bu yazıda sana bunu nasıl çalışacağını anlatacağım. Hepsini aynı hafta yapman gerekmiyor, bir konuyla başla, rahat ettikten sonra ötekine geç.
İlk adım bir zaman şeridi çizmek. Bir kâğıdın ortasına yatay çizgi çek ve sırayla yaz. Birinci Dünya Savaşı ve cepheler, ardından Mondros ve işgaller, Kuvâ-yı Millîye, Samsun'a çıkış, genelgeler ve kongreler, Misakımillî ve TBMM'nin açılışı, Batı Cephesi, Lozan. Tarihleri başta bilmen gerekmiyor. Sırayı oturtmak yeterli. Sırayı bilen öğrenci tarihi sonradan kolayca ekler.
İkinci adım her olay için neden ve sonuç yazmak. Bir olayın altına iki satır koy. İlk satıra neden olduğunu, ikincisine sonunda neyin değiştiğini yaz. Örneğin işgaller neden Kuvâ-yı Millîye'yi doğurdu, kongreler neyi birleştirdi? Bu iki satırı yazabiliyorsan soru kökü hangi yönden gelirse gelsin cevabı bulursun. Soru neden diyorsa birinci satıra, sonuç diyorsa ikinci satıra bakarsın.
Kavramları defterine kendi cümlenle yaz. Genelge, kongre, misak, cephe gibi sözcükleri iki cümleyle açıkla. Kendi sözünle açıklayamadığın kavramı şıklarda tanıyamazsın. Benzer kavramları yan yana yazıp farkını bir cümleyle belirt. Örneğin bir genelge ile bir kongre arasındaki farkı yaz. Bu küçük tablo sınavda iki şık arasında kaldığında seni kurtarır.
Haritayı unutma. Boş bir Anadolu haritası bul ve Batı Cephesi'ni, işgal edilen bölgeleri, kongrelerin yapıldığı şehirleri kendin işaretle. Yeri gözünün önüne getiren öğrenci olayın akışını da daha kolay hatırlar. Haritayı bir hafta sonra bakmadan doldurmayı dene. Doldurduğun yer senindir, boş kalan yere dön.
Çalışırken tek bir konuya takılma, her gün küçük bir parça çalış. Bir gün Millî Uyanış'tan kongreler, ertesi gün Batı Cephesi, sonraki gün Lozan. Haftanın sonunda hepsini bir zaman şeridinde yeniden anlat. Anlatırken takıldığın yer, bir sonraki haftanın çalışma konusu olur.
Yanlış yaptığın soruda hatanın türüne bak. Olayı yanlış sıraya mı koydun, bir kavramı mı karıştırdın, soru kökünü mü yanlış okudun? İnkılap Tarihi'nde yanlışların çoğu sırayı karıştırmaktan gelir. Bu durumda zaman şeridine dönmek en kısa yol.
Haftalık düzen önerim şu. Haftada dört gün yirmi dakika çalış. İlk gün yeni bir konuyu zaman şeridine ekle. İkinci gün o konunun neden ve sonuç satırlarını yaz. Üçüncü gün beş soru çöz. Dördüncü gün yanlışlarına dön ve haritaya bak.
Somut bir örnek vereyim. Millî Uyanış konusunda Samsun'a çıkıştan sonra genelgeler ve kongreler geliyor. Bunları tek tek ezberlemek yerine iki soruyla bağla. Samsun'a çıkıştan sonra neden bir genelgeye ihtiyaç duyuldu? Kongreler bu genelgenin ardından neyi sağladı? Bu iki soruya kendi cümlenle cevap verebiliyorsan üç başlığı birbirine bağlamışsın demektir.
Sık yapılan bir hata, birbirine yakın olayları aynı kefeye koymak. Batı Cephesi'ndeki gelişmelerin sırasını karıştırmak buna iyi bir örnek. Çaresi küçük bir liste. Olay, yer, sonuç. Üç sütun yeter. Listeyi bir kez kendin yaptığında karışıklık kendiliğinden azalır.
Çalışırken konu anlatımını tekrar tekrar okumak yerine kendi yazdığın zaman şeridine ve tabloya dön. Kendi elinden çıkan malzeme, başkasının yazdığından daha kolay akılda kalır.
Evde yardım etmek isteyen biri varsa ondan zaman şeridine bakıp bir olayı sana sormasını iste. Hikâyeyi sırayla anlatabiliyorsan konuyu biliyorsun demektir. Dinleyenin tarih uzmanı olması gerekmiyor, şeridi okuması yeterli.
Okuduğun konuyu soruya çevirmeyi de dene. Bir konuyu bitirdiğinde defterine iki soru yaz. Biri neden sorsun, öteki sonuç. Ertesi gün kendi sorularına cevap ver. Soruyu kendin kurduğunda konuyu bir de başka bir yönden görürsün.
Kısa bir tekrar rutini kur. Her çalışma gününün başında bir önceki günün zaman şeridi parçasını bakmadan beş cümleyle anlat. Beş dakikanı alır ama bilgi taze kalır. Haftada bir kez de bütün şeridi baştan sona anlat. Takıldığın yer, ilgili gün için ek çalışma konusudur.
Nereden başlayacağını bilmiyorsan seviye testi sana yol gösterir. Seviye testi ödeme bilgisi istemez. Sonrasında seviyene göre, kolaydan zora doğru sorular gelir ve çözdüğün soru bir daha karşına çıkmaz. Sınav teknikleri tüm sorulara, testlere ve denemelere uygulanır. Seviye testiyle başla.