UstalaşÜye girişi
Özlem öğretmenÖZLEM ÖĞRETMEN

LGS TÜRKÇE: YER TAMLAYICISI TEST ÇÖZ

BU KONUDAN BAŞLA

ÖNCE TANIMLAR

Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç)
Yüklemin bildirdiği işin yönünü, yerini ya da çıkış noktasını gösteren öğedir. Yükleme "nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden, neye" diye sorulur.
Durum ekleri
Yer tamlayıcısı genellikle yönelme (-e, -a), bulunma (-de, -da) ya da ayrılma (-den, -dan) ekini taşır.

KONUNUN MANTIĞI

En küçük parçadan başla. Okul sözcüğüne üç ek getir: okula, okulda, okuldan. Her biri farklı bir yer ilişkisi kurar. Yön, bulunma ve çıkış noktası ek ile belirlenir.

Bu sözcükleri yükleme bağla. "Okula gitti." cümlesinde nereye gitti? Okula. "Okulda bekledi." nerede bekledi? Okulda. "Okuldan çıktı." nereden çıktı? Okuldan. Üçü de yer tamlayıcısıdır.

Yer bildirmeyen öğeler de aynı eki alabilir. "Arkadaşından aldı." cümlesinde kimden aldı? Arkadaşından. Yer bildirmediği hâlde ayrılma eki alıp kimden sorusuna cevap verdiği için yer tamlayıcısıdır.

SINAV İÇİN HAP BİLGİ

  • Ek ve soru birlikte karar verir. -e, -de ya da -den almış ve nereye, nerede, nereden, kime, kimden, neye gibi sorulara cevap veren öğe yer tamlayıcısıdır.
  • Nesne ile ayrım: -ı hâli alan nesne "neyi, kimi", -e hâli alan öğe "neye, kime" sorusuna cevap verir. "Kitabı aldı" nesnelidir. "Kitaba baktı" yer tamlayıcısıdır.
  • Cümlede birden çok öğe varsa her birini ayrı soruyla sor. "Sabah okula gitti." cümlesinde okula yer tamlayıcısıdır, sabah ise ne zaman sorusunun cevabı olan zarf tümlecidir.
  • Hâl ekleri: -e/-a yönelme, -de/-da bulunma, -den/-dan ayrılma. "Kitabı masaya koydu." cümlesinde masaya yer tamlayıcısıdır, kitabı ise nesnedir.

DİKKAT: SIK DÜŞÜLEN TUZAK

  • Zarf tümleciyle karışır. "Kitaptan çok yararlandım." cümlesinde kitaptan yer tamlayıcısıdır (neyden yararlandım diye sorarsan kitaptan), çok ise "ne kadar?" sorusunun cevabıdır ve zarf tümlecidir.
  • Ek alan her sözcük yer tamlayıcısı olmaz. Soru zamanı soruyorsa (ne zaman?) öğe zarf tümlecidir: "Akşama kadar bekledi." cümlesinde akşama kadar zaman bildirir.

ÖRNEK SORULAR

SORU 1

(I) Yüksek dağ köylerinde geleneksel yöntemlerle dokunan yün halılar, yabancı turistlerin yoğun ilgisiyle büyük şehirlerdeki mağazalara ulaştırılıyor. (II) Yıllardır bu mesleği sürdüren tecrübeli dokumacılar, tezgâhların başında günde ortalama sekiz saat emek veriyor. (III) Kök boyalarla renklendirilen saf yün iplikler, köylü kadınların sabırlı ellerinde eşsiz birer sanat eserine dönüşüyor. (IV) Kooperatif yetkilileri, el emeği halıların dünya pazarındaki değerini artırmak amacıyla son iki yılda önemli tanıtım kampanyaları yürüttü. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı yoktur?

SORU 2

(I) Sarp kayalıkların üzerine kurulan tarihi kale, yüzyıllar boyunca kenti korsan saldırılarından korumuştur. (II) Ticaret kervanlarının uğrak yeri olan bu görkemli yapıya günümüzde sarp patikalardan güçlükle ulaşılmaktadır. (III) Güneşin batışını izlemek isteyen gezginler, akşam saatlerinde kalenin geniş avlusunda toplanır. (IV) Yamaçlardaki zeytinlikleri çevreleyen taş duvarlar, asırlardır bu eşsiz coğrafyanın doğal dokusunu korumaktadır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısına yer verilmemiştir?

SORU 3

(I) Gölün kıyısındaki sazlıklarda yuva yapan göçmen kuşlar, havalar soğuyunca sıcak güney ülkelerine göç eder. (II) Yıllar önce ayrıldığı kasabanın dar sokaklarında yürüyen yaşlı ressam, çocukluk anılarını büyük bir özlemle hatırladı. (III) Güneş dağların ardında kaybolurken derin vadiden yükselen sis bulutu, köyün üzerini yavaşça kapladı. (IV) Bahçedeki asırlık çınar ağacının dallarından süzülen sabah güneşi, ahşap masanın üzerindeki el yazması kitaba vuruyordu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde yer tamlayıcısı bulunmaktadır?